معرفی شغل جوشکاری زیر آب و اهمیت آن در صنایع بزرگ
جوشکاری زیر آب ترکیبی از دو تخصص مهم یعنی غواصی صنعتی و جوشکاری حرفهای است. این شغل در پروژههای عظیم مانند ساخت و تعمیر سکوهای نفتی، خطوط لوله، پایههای پل، اسکلهها، کشتیسازی، تعمیرات بدنه شناورها و سازههای دریایی کاربرد دارد.
نیرویی که در این حوزه فعالیت میکند باید علاوهبر مهارت فنی، آمادگی جسمانی بالا، توان تحمل فشار آب، مهارت مدیریت اضطراب، تصمیمگیری سریع و درک کامل از رفتار فلزات در محیطهای پرفشار را داشته باشد.
به همین دلیل، جوشکاری زیر آب از نظر سختی کار و میزان ریسک، از بسیاری از مشاغل صنعتی بالاتر است و طبیعتاً قوانین بازنشستگی ویژهای دارد.
آیا جوشکاری زیر آب واقعاً سخت و زیانآور است؟
بله. تقریباً در همه کشورهای دنیا این شغل در دسته سخت و زیانآور طبقهبندی میشود. در ایران نیز قانون صراحتاً این حرفه را در گروه غواصی صنعتی در فشار بالا قرار میدهد.
مهمترین دلایل سخت و زیانآور بودن:
-
فشار بسیار زیاد آب در اعماق مختلف که روی مفاصل و ریه تأثیر میگذارد
-
خطر برقگرفتگی و انفجار در محیط مرطوب
-
دمای پایین آب که موجب کاهش کنترل عضلات میشود
-
استفاده طولانی از کپسولهای تنفسی و احتمال مسمومیت با گاز
-
خطر بیماری فشار (DCS) که حتی با رعایت پروتکلهای غواصی ممکن است رخ دهد
-
وارد شدن به فضاهای محدود و تاریک
-
شتابزدگی پروژههای دریایی و استرس روانی بالا
-
احتمال آسیبدیدگی در اثر جریانهای قوی یا برخورد با تجهیزات
این شرایط باعث شده که قوانین بازنشستگی برای جوشکاران زیر آب با بسیاری از مشاغل دیگر متفاوت باشد.
قوانین بازنشستگی جوشکاری زیر آب در ایران
در ایران، بازنشستگی این شغل بر اساس قانون مشاغل سخت و زیانآور تعیین میشود.
شرایط بازنشستگی در حالت معمول:
-
۲۰ سال سابقه کار متوالی در شغل سخت و زیانآور
-
۲۵ سال سابقه کار غیرمتوالی
-
عدم نیاز به شرط سنی (مثل سن ۵۰ یا ۶۰ سال)
-
ضریب محاسبه هر سال سابقه × 1.5
به این معنی که اگر فردی ۲۰ سال کار کرده باشد، سابقه نهایی او برای بازنشستگی ۳۰ سال محاسبه میشود.
مثال واقعی
اگر یک جوشکار زیر آب:
15 سال سابقه داشته باشد → 22.5 سال برای او محاسبه میشود.
20 سال سابقه داشته باشد → 30 سال برای او محاسبه میشود و بازنشسته میگردد.
مراحل بازنشستگی جوشکار زیر آب
برای بازنشستگی معمولاً باید این مراحل طی شود:
1. ارائه درخواست بازنشستگی
فرد باید از طریق کارفرما یا اداره کار درخواست خود را ثبت کند.
2. بررسی سخت و زیانآور بودن شغل
کمیته تشخیص سختی کار، مدارک او را بررسی و تأیید میکند. مواردی که بررسی میشود:
-
نوع پروژههای انجام شده
-
عمق کاری
-
تعداد ساعات غواصی
-
تجهیزات مورد استفاده
-
شرایط فیزیکی محیط
3. بررسی سابقه بیمه
کارکرد باید در لیست بیمه به نام همان شغل ثبت شده باشد. یکی از حساسترین بخشها همین است، زیرا بسیاری از جوشکاران زیر آب بدون قرارداد رسمی کار میکنند.
4. محاسبه ضریب سختی کار
سابقه فرد با ضریب 1.5 محاسبه میشود.
5. صدور حکم بازنشستگی
پس از تأیید، فرد میتواند از مزایای کامل بازنشستگی استفاده کند.
حقوق و مزایای بازنشستگی جوشکاران زیر آب
در مقایسه با مشاغل عادی، حقوق بازنشستگی جوشکاران زیر آب معمولاً بالاتر است، زیرا:
-
میانگین حقوق دریافتی آنها در طول فعالیت بالاتر است
-
ضریب سختی کار در محاسبه حقوق مؤثر است
-
مزایای شغلی مانند حق غواصی، حق ماموریت دریایی، فوقالعاده بدی آبوهوا در حقوق لحاظ میشود
مزایای مهم بعد از بازنشستگی
-
حقوق ماهانه بر اساس ۳۰ سال سابقه محاسبهشده
-
دریافت سنوات پایان خدمت با ضریب سختی
-
امکان استفاده از بیمه تکمیلی بازنشستگان
-
دریافت پاداش از برخی شرکتهای دریایی
-
امکان فعالیت بهعنوان مربی یا بازرس بدون فشار جسمی
مقایسه قوانین بازنشستگی جوشکاری زیر آب در ایران با سایر کشورها
آمریکا
-
شغل پرخطر با محدودیت سنی: بازنشستگی معمولاً در ۴۵ سالگی
-
سابقه لازم: ۱۰–۱۵ سال
-
حقوق بازنشستگی بالا به دلیل دستمزدهای سنگین
-
امکان تغییر شغل به مربی یا بازرس
کانادا
-
بازنشستگی زودهنگام (Early Retirement) از ۴۰ تا ۴۵ سال
-
الزام به آزمایشهای پزشکی سختگیرانه
نروژ
-
قوانین بسیار سختگیرانه برای سلامت
-
بسیاری از جوشکاران زیر آب پس از ۱۲–۱۵ سال، مجبور به ترک کار میشوند
استرالیا
-
استانداردهای دریایی قوی
-
بازنشستگی در سن ۴۸–۵۰ سال
نتیجه اینکه در همه کشورها فشار کار آنقدر زیاد است که اجازه فعالیت طولانی نمیدهد.
خطرات طولانیمدت جوشکاری زیر آب و تأثیر آن بر بازنشستگی
یکی از دلایل اصلی کاهش سابقه لازم برای بازنشستگی، تأثیرات جسمی و روانی این شغل است. برخی از آسیبها ممکن است سالها بعد خود را نشان دهند.
آسیبهای رایج طولانیمدت:
-
کاهش شنوایی
-
مشکلات مفاصل زانو و ستون فقرات
-
دردهای مزمن عضلانی
-
مشکلات پوستی
-
آسیب اعصاب محیطی
-
اضطراب و استرس شدید
-
کاهش قدرت بینایی در محیط تاریک
این آسیبها دلیل اصلی توقف کار بعد از حدود ۱۵–۲۰ سال فعالیت هستند.
مطالب مرتبط: آموزش جوشکاری co2
فرصتهای شغلی بعد از بازنشستگی
برخلاف بسیاری از مشاغل، جوشکاران زیر آب حتی پس از بازنشستگی هم میتوانند فعالیتهای پردرآمدی داشته باشند، اما بدون فشار جسمی.
فرصتهای مناسب بعد از بازنشستگی:
-
مربیگری غواصی صنعتی
-
تدریس جوشکاری زیر آب
-
بازرسی فنی سازههای دریایی (NDT)
-
نظارت بر پروژههای جوشکاری زیر آب
-
مدیریت تیمهای غواصی
-
مشاوره پروژههای فراساحل
این مسیرها نهتنها درآمد خوبی دارند، بلکه سلامت فرد را تهدید نمیکنند.
توصیههای مهم برای کسانی که قصد بازنشستگی بدون مشکل دارند
برای جلوگیری از مشکلات حقوقی و بیمهای در آینده، رعایت نکات زیر ضروری است:
1. هرگز بدون قرارداد رسمی کار نکنید
بزرگترین مشکل این حوزه عدم ثبت سابقه است که در زمان بازنشستگی دردسرساز میشود.
2. تمام فیشهای حقوقی را نگه دارید
این مدارک برای کمیته تشخیص سختی کار ضروری است.
3. هر سال آزمایشهای سلامت غواصی را انجام دهید
اسناد پزشکی شما در روند بازنشستگی مؤثر هستند.
4. سابقه بیمه را هر چند ماه یکبار چک کنید
گاهی شرکتها جایگاه شغلی را اشتباه ثبت میکنند.
5. دورههای معتبر جهانی بگذرانید
این دورهها دستمزد را بالا میبرند و بازنشستگی راحتتر میشود.
نتیجهگیری نهایی
جوشکاری زیر آب یکی از سختترین، پرفشارترین و تخصصیترین مشاغل جهان است. قوانین بازنشستگی آن نیز به همین دلیل متفاوت بوده و امکان بازنشستگی سریعتر از مشاغل معمولی را فراهم میکند.
طبق قوانین ایران، داشتن ۲۰ سال سابقه متوالی یا ۲۵ سال غیرمتوالی همراه با ضریب ۱.۵ برای هر سال کافی است تا فرد بدون شرط سنی بازنشسته شود.
با توجه به ریسکهای این شغل، برنامهریزی دقیق، بیمه کامل، ثبت رسمی سابقه و انجام آزمایشهای دورهای، مهمترین عوامل برای بازنشستگی راحت هستند.
سوالات متداول درباره بازنشستگی جوشکاری زیر آب
آیا جوشکاری زیر آب جزء مشاغل سخت و زیانآور محسوب میشود؟
بله. طبق قوانین ایران و استانداردهای جهانی، جوشکاری زیر آب بهدلیل فشار شدید آب، خطر برقگرفتگی، ریسک انفجار، بیماری فشار و شرایط کاری بسیار سخت، در گروه مشاغل سخت و زیانآور قرار میگیرد.
بازنشستگی جوشکاران زیر آب در ایران چند سال است؟
در صورت تأیید سختی کار:
-
۲۰ سال سابقه متوالی
-
یا ۲۵ سال سابقه غیرمتوالی
برای بازنشستگی کافی است.
شرط سنی نیز وجود ندارد و سابقه با ضریب 1.5 محاسبه میشود.
آیا برای بازنشستگی نیاز است تمام سابقه بیمه در همین شغل باشد؟
بله. سابقهای که قرار است با ضریب سختی کار محاسبه شود، باید در لیست بیمه و عنوان شغلی «غواص صنعتی» یا «جوشکار زیر آب» ثبت شده باشد. سابقه در مشاغل دیگر مشمول ضریب 1.5 نمیشود.
آیا پزشکی قانونی در روند بازنشستگی نقش دارد؟
بله. در مرحله بررسی سختی کار و شرایط سلامتی، ممکن است کارگر برای آزمایشها و ارزیابیهای پزشکی قانونی معرفی شود. این ارزیابیها در تأیید سخت و زیانآور بودن شغل اثرگذارند.
آیا شروط سنی برای بازنشستگی این شغل وجود دارد؟
خیر. برای بازنشستگی مشاغل سخت و زیانآور سن مهم نیست. حتی اگر فرد ۴۰ یا ۴۵ ساله باشد و سابقه ۲۰ ساله داشته باشد، میتواند بازنشسته شود.
مطالب مرتبط: آموزش جوشکاری برق
حقوق بازنشستگی جوشکار زیر آب چگونه محاسبه میشود؟
حقوق بازنشستگی بر اساس:
-
میانگین حقوق دو سال آخر
-
اضافه شدن ضریب سختی کار
-
مزایای شغلی دریایی و بدی آبوهوا
محاسبه میشود. معمولاً بهدلیل دستمزد بالای این شغل، حقوق بازنشستگی هم رقم قابل توجهی است.
آیا ممکن است برگههای بیمه جوشکار زیر آب تأیید نشود؟
بله. یکی از مشکلات رایج این است که کارفرما عنوان شغلی را اشتباه ثبت میکند. در این صورت کمیته بررسی سختی کار مدارک، قراردادها، فیشها و سوابق پروژهها را بررسی کرده و اصلاح لازم انجام میدهد.
آیا امکان اعتراض به رد درخواست بازنشستگی وجود دارد؟
بله. اگر کمیته سختی کار درخواست را رد کند، فرد میتواند طی ۳۰ روز اعتراض بدهد و پرونده در کمیته تجدیدنظر بررسی میشود.
آیا بازنشسته شدن مانع ادامه فعالیت در حوزه دریا میشود؟
خیر. بسیاری از افراد پس از بازنشستگی در نقشهای کمریسکتری مانند:
-
مربی غواصی
-
ناظر فنی
-
بازرس جوش
-
کارشناس ایمنی
فعالیت میکنند و این موضوع مانعی قانونی ندارد.
آیا سالهای کار سبکتر هم شامل ضریب 1.5 میشود؟
خیر. فقط سالهایی که فرد واقعاً در پروژههای غواصی یا جوشکاری زیر آب فعالیت کرده باشد، شامل این ضریب میشود. سالهای اداری یا کار ساحلی بهصورت عادی محاسبه میگردند.
آیا امکان بازنشستگی قبل از ۲۰ سال وجود دارد؟
فقط در صورتی که کمیسیون پزشکی تشخیص دهد فرد بهدلیل آسیبهای ناشی از کار قادر به ادامه فعالیت نیست؛ در این حالت بازنشستگی پیش از موعد ممکن است اما مزایایش متفاوت است.
مطالب مرتبط: آموزش جوشکاری آرگون
