علت صدای قیژ قیژ جلوبندی چیست؟
شنیدن صدای قیژ قیژ از قسمت جلوی خودرو، بهویژه هنگام عبور از دستاندازها، ترمز کردن یا چرخاندن فرمان، نشانهای از وجود مشکل در یکی از اجزای سیستم تعلیق یا جلوبندی است. این صدا معمولاً در اثر سایش فلز به فلز، خشک شدن بوشها، یا خرابی قطعات لاستیکی و مکانیکی ایجاد میشود.
جلوبندی خودرو وظیفه دارد لرزشها و ضربات وارده از سطح جاده را جذب کند، بنابراین کوچکترین اختلال در آن میتواند هم ایمنی رانندگی را کاهش دهد و هم باعث استهلاک سایر بخشها شود.
اجزای اصلی جلوبندی که ممکن است منبع صدا باشند
سیستم جلوبندی شامل مجموعهای از قطعات مکانیکی و لاستیکی است که با همکاری یکدیگر ثبات خودرو را حفظ میکنند. مهمترین اجزایی که در تولید صدای قیژ قیژ نقش دارند عبارتاند از:
بوشها و طبقها
بوشها قطعات لاستیکی کوچکی هستند که برای کاهش ارتعاش و جذب ضربه بین اتصالات فلزی نصب میشوند.
با گذشت زمان، بوشها خشک یا پاره میشوند و در نتیجه اصطکاک فلز با فلز ایجاد میشود.
علائم خرابی بوش طبق شامل صدای قیژ قیژ هنگام عبور از چالهها یا تکان شدید بدنه است.
کمکفنرها
کمکفنرها در حفظ تعادل خودرو و جذب نوسانات نقش حیاتی دارند.
اگر کمکفنر روغن نشت کرده باشد یا خشک شده باشد، در زمان بالا و پایین رفتن چرخ، صدای جیرجیر یا قیژ قیژ شنیده میشود.
در این حالت معمولاً فرمان نیز سنگینتر میشود و خودرو در پیچها ناپایدارتر است.
سیبک فرمان
سیبکها مفصلهایی هستند که حرکت دورانی فرمان را به چرخها منتقل میکنند.
در صورت فرسودگی، لق شدن یا خشک شدن گریس داخل سیبک، صداهای قیژ قیژ و تق تق شنیده میشود، بهخصوص هنگام چرخاندن فرمان.
میل تعادل و لاستیک تعادل
میل تعادل، بین دو چرخ جلو قرار دارد و باعث میشود خودرو در پیچها کمتر متمایل شود.
خرابی بوشهای میل تعادل یا شل شدن اتصالات آن، یکی از رایجترین دلایل صدای قیژ قیژ در جلوبندی است.
تفاوت صدای قیژ قیژ در سرعت پایین و بالا
-
در سرعت پایین (مثلاً هنگام عبور از دستانداز):
معمولاً مشکل از بوش طبق یا میل تعادل است. -
در سرعت بالا:
ممکن است مربوط به خرابی کمکفنر یا اتصالات تعلیق باشد. -
در پیچیدن:
اگر صدا هنگام چرخاندن فرمان شنیده شود، احتمال خرابی سیبک یا جعبه فرمان زیاد است. -
در ترمز گرفتن:
صدای قیژ قیژ میتواند از لنتهای خشک یا تاب برداشته شدن دیسک ترمز باشد.
نحوه تشخیص منبع صدا
یک مکانیک حرفهای برای پیدا کردن منبع صدای جلوبندی معمولاً مراحل زیر را انجام میدهد:
-
بازدید چشمی از زیر خودرو: بررسی بوشها و طبقها برای یافتن ترک یا پارگی.
-
تست حرکت دستی: تکان دادن چرخها در جهت افقی و عمودی برای تشخیص لقی سیبکها.
-
تست کمکفنر: با فشار دادن گلگیر جلو، نرمی یا خشکی کمکفنر مشخص میشود.
-
بررسی لاستیکها: گاهی ساییدگی نامتوازن لاستیک میتواند منبع صدای جلوبندی باشد.
-
تست جادهای: مکانیک خودرو را در مسیر ناهموار حرکت میدهد تا محل دقیق صدا را مشخص کند.
تاثیر شرایط محیطی بر صدای جلوبندی
شرایط آبوهوا نیز میتواند باعث ایجاد صدای قیژ قیژ شود.
در مناطق خشک و غبارآلود، گرد و خاک وارد بوشها و سیبکها میشود و باعث سایش و خشکی آنها میگردد.
در مناطق مرطوب، نفوذ آب و زنگزدگی قطعات فلزی مثل طبقها یا میلفرمان منجر به صدا میشود.
به همین دلیل، روانکاری و سرویس دورهای جلوبندی یکی از مهمترین راههای پیشگیری از صدای غیرعادی است.
هزینه رفع صدای قیژ قیژ جلوبندی
هزینه تعمیر بستگی به نوع خودرو و قطعه آسیبدیده دارد، اما معمولاً شامل تعویض بوشها، سیبکها، یا کمکفنرها است.
در خودروهای داخلی، هزینه تعویض بوشها بین ۳۰۰ تا ۸۰۰ هزار تومان، و در خودروهای خارجی ممکن است چند میلیون تومان باشد.
اما تعمیر بهموقع میتواند از آسیب به قطعات گرانتر مثل جعبهفرمان یا رام جلو جلوگیری کند.
آیا صدای قیژ قیژ خطرناک است؟
بله، در بسیاری از موارد صدای قیژ قیژ تنها یک هشدار اولیه است.
اگر آن را نادیده بگیرید، ممکن است باعث شل شدن اتصالات و در نهایت از بین رفتن کنترل فرمان شود.
به همین دلیل، توصیه میشود در صورت شنیدن هرگونه صدای غیرعادی، خودرو فوراً بررسی شود.
پیشگیری از صدای قیژ قیژ در جلوبندی
-
هر ۲۰ هزار کیلومتر، بوشها و سیبکها را بازدید کن.
-
در سرویس دورهای، نقاط اتکای فلزی را گریسکاری کن.
-
از رانندگی خشن در جادههای ناهموار خودداری کن.
-
فشار باد لاستیکها را طبق توصیه کارخانه تنظیم کن.
-
در صورت شنیدن صدای خفیف، قبل از آسیب جدی اقدام به بررسی کن.
مطالب مرتبط: علت صدای قیژ قیژ کمک فنر عقب
کیفیت قطعات تعویضی و نقش آن در صدای جلوبندی
یکی از اشتباهات رایج رانندگان این است که هنگام تعویض قطعات جلوبندی، بهدلیل صرفهجویی در هزینه، از قطعات بیکیفیت یا غیراستاندارد استفاده میکنند.
بسیاری از بوشها، سیبکها و طبقهای غیراصل از مواد لاستیکی بیکیفیت ساخته میشوند که بهسرعت خشک و ترکخورده میشوند. در نتیجه، تنها چند هفته بعد از تعویض، دوباره صدای قیژ قیژ بازمیگردد.
نکته مهم:
قطعات جلوبندی در تماس مستقیم با گرما، گرد و خاک و رطوبت هستند. بنابراین جنس لاستیک، مقاومت در برابر حرارت و کیفیت گریس داخل سیبکها اهمیت زیادی دارد.
توصیه کارشناسان فنی این است که از برندهای دارای استاندارد ISO/TS 16949 و با گارانتی معتبر استفاده شود.
اشتباهات رایج رانندگان در تشخیص صدای قیژ قیژ
در بسیاری از مواقع، راننده تصور میکند صدای قیژ قیژ از جلوبندی است، در حالی که منبع صدا در بخش دیگری از خودرو است.
در اینجا چند اشتباه رایج را بررسی میکنیم:
-
صدای ترمز:
وقتی لنتها خشک یا دیسکها تاب دارند، صدایی مشابه قیژ قیژ شنیده میشود اما منبع آن سیستم ترمز است نه جلوبندی. -
صدای داشبورد یا اتاق:
گاهی صدای لرزش از داشبورد، رودری یا قطعات پلاستیکی کابین شنیده میشود و با صدای جلوبندی اشتباه گرفته میشود. -
خرابی بلبرینگ چرخ:
اگر صدا هنگام افزایش سرعت تغییر کند (نه هنگام دستانداز)، احتمال دارد از بلبرینگ باشد نه جلوبندی. -
خرابی موتور یا پایههای گیربکس:
در بعضی خودروها، پارگی دستهموتور باعث انتقال لرزش به شاسی میشود و صدای قیژ قیژ ایجاد میکند.
بنابراین، تشخیص دقیق منبع صدا نیاز به تجربه و تست عملی دارد. در بسیاری از موارد، بازدید ساده در تعمیرگاه میتواند از هزینههای سنگین جلوگیری کند.
رفتار راننده و تاثیر آن بر دوام جلوبندی
رانندگی ناگهانی در چالهها، عبور سریع از سرعتگیرها و چرخاندن فرمان در حالت توقف، از جمله رفتارهایی هستند که باعث فشار بیش از حد بر طبقها، بوشها و سیبکها میشود.
برای افزایش عمر جلوبندی:
-
از چالهها و دستاندازها با سرعت کم عبور کن.
-
فرمان را در حالت توقف بیش از حد نچرخان.
-
هر ۳۰ هزار کیلومتر، جلوبندی را تنظیم و سرویس کن.
-
در مسیرهای کوهستانی یا ناهموار، فشار باد لاستیکها را کمی کاهش بده تا ضربات کمتر به سیستم تعلیق منتقل شود.
نقش گریسکاری در حذف صدای قیژ قیژ
در بسیاری از خودروها، قطعاتی مانند سیبک فرمان، طبق و بوش میلتعادل دارای نقاط مخصوص گریسکاری هستند.
در صورتیکه گریس خشک شود یا از بین برود، فلزها روی هم سایش پیدا میکنند و صدای جیرجیر ایجاد میشود.
بنابراین در هر سرویس دورهای، مکانیک باید نقاط زیر را گریسکاری کند:
-
سر سیبکها
-
اتصالات میلتعادل
-
نقاط تماس طبق با رام
-
پایههای کمکفنر
استفاده از گریسهای مقاوم در برابر حرارت (High Temp Grease) باعث کاهش صدا و افزایش طول عمر جلوبندی میشود.
تأثیر جلوبندی معیوب بر سایر بخشها
جلوبندی تنها برای راحتی نیست، بلکه نقش مستقیمی در ایمنی و کنترل خودرو دارد.
اگر صدای قیژ قیژ نادیده گرفته شود، در بلندمدت ممکن است عواقب زیر را داشته باشد:
-
افزایش استهلاک لاستیکها بهصورت نامتقارن
-
لرزش فرمان در سرعت بالا
-
کاهش چسبندگی چرخها در پیچها
-
آسیب به رام جلو و سیستم تعلیق عقب
به همین دلیل، کارشناسان فنی توصیه میکنند هرگونه صدای غیرعادی را جدی بگیرید و در اولین فرصت خودرو را به تعمیرگاه تخصصی ببرید.
جمعبندی و توصیه نهایی
صدای قیژ قیژ در جلوبندی خودرو معمولاً ناشی از خرابی بوشها، خشک شدن گریس، یا شل شدن اتصالات فلزی است.
این صداها اگر در مراحل اولیه بررسی شوند، هزینه تعمیر بسیار پایین خواهد بود. اما اگر نادیده گرفته شوند، ممکن است به خرابی قطعات گرانقیمتتر منجر شوند.
برای جلوگیری از بروز مجدد صدا:
-
از قطعات اصلی و باکیفیت استفاده کن.
-
سرویسهای دورهای جلوبندی را فراموش نکن.
-
رانندگی ملایم و دقیق داشته باش.
