فرق دستگاه جوش co2 با گاز و بدون گاز

فرق دستگاه جوش CO2 با گاز و بدون گاز دقیقاً چیست؟

وقتی در بازار می‌گویند «دستگاه جوش CO2 با گاز» یا «بدون گاز»، خیلی‌ها فکر می‌کنند خودِ دستگاه‌ها کاملاً متفاوت‌اند. واقعیت این است که در اکثر موارد، منبع تغذیه و فیدر سیم ممکن است مشابه باشد، اما تفاوت اصلی در نوع فرآیند جوشکاری و نوع سیم جوش است:

• CO2 با گاز یعنی جوشکاری MIG/MAG با استفاده از گاز محافظ (معمولاً CO2 یا مخلوط CO2/آرگون) و سیم جوش توپر (Solid Wire)

• بدون گاز یعنی جوشکاری با سیم جوش فلوکس‌دار (Flux-Cored Wire) که داخل سیم، پودر/فلاکس وجود دارد و خودش محافظت ایجاد می‌کند (معمولاً با دود و سرباره)

پس تفاوت اصلی این دو مدل، روی این موارد اثر می‌گذارد:

• کیفیت ظاهری جوش

• میزان پاشش و تمیزی کار

• نفوذ و استحکام در شرایط مختلف

• هزینه مصرفی‌ها (گاز، سیم، نازل و…)

• امکان کار در فضای باز و باد

• مهارت مورد نیاز و سرعت کار

یک شفاف‌سازی مهم: MIG و MAG چه فرقی دارند؟

در صحبت‌های عامه، به همه این‌ها می‌گویند «CO2». اما دقیق‌ترش این است:

• MIG: گاز محافظ “بی‌اثر” (مثل آرگون یا مخلوط‌هایی که بیشتر بی‌اثرند)

• MAG: گاز محافظ “فعال” (مثل CO2 یا مخلوط‌های دارای CO2)

در بازار ایران، خیلی وقت‌ها وقتی می‌گویند «جوش CO2»، منظورشان جوشکاری سیم‌جوشی با گاز محافظی است که معمولاً CO2 یا ترکیب CO2/آرگون است.

تفاوت‌ها از نگاه کارگاهی: جوش با گاز بهتر است یا بدون گاز؟

هیچ گزینه‌ای مطلقاً “بهتر” نیست؛ بهتر یعنی مناسبِ کار شما.
بیایید تفاوت‌ها را دقیق و کاربردی بررسی کنیم.

1) کیفیت ظاهری جوش و تمیزی کار

با گاز (سیم توپر)

• جوش معمولاً تمیزتر و یکنواخت‌تر است

• سرباره ندارد (یا بسیار کم)

• بعد از جوش، نیاز به تمیزکاری کمتر است

• برای کارهای ظریف و دکوراتیو و قطعاتی که ظاهر مهم است عالی است

بدون گاز (سیم فلوکس)

• معمولاً دود بیشتر و سرباره تولید می‌کند

• بعد از جوش، باید سرباره‌زدایی و تمیزکاری انجام شود

• ظاهر جوش در دست افراد مبتدی ممکن است زمخت‌تر شود

2) میزان پاشش (Spatter) و کثیف‌کاری

با گاز

• پاشش کمتر (به‌خصوص اگر تنظیمات درست باشد و گاز مناسب باشد)

• محیط کار تمیزتر

بدون گاز

• معمولاً پاشش و دود بیشتر است

• اگر تنظیم دستگاه دقیق نباشد، پاشش خیلی زیاد می‌شود

3) نفوذ جوش و استحکام

با گاز

• نفوذ خوب و قابل کنترل

• برای ورق‌های نازک با تنظیمات درست عالی است

• برای سازه‌های ضخیم هم جواب می‌دهد، اما باید تجهیزات و تنظیمات مناسب باشد

بدون گاز

• بسیاری از سیم‌های فلوکس نفوذ خوبی می‌دهند و برای برخی شرایط سازه‌ای مناسب‌اند

• اما کنترل کیفیت برای تازه‌کارها سخت‌تر است و تمیزکاری پس از جوش مهم است

4) کار در فضای باز و باد

اینجا یک تفاوت خیلی مهم داریم:

با گاز

• باد می‌تواند گاز محافظ را پراکنده کند

• نتیجه: تخلخل (Porosity) و کاهش کیفیت جوش

• پس در فضای باز باید باد را کنترل کنید یا شرایط کارگاهی بسازید

بدون گاز

• یکی از مزیت‌های بزرگ فلوکس این است که در فضای باز مقاوم‌تر است

• برای کار در حیاط، پروژه‌های سیار، اسکلت‌های بیرونی و مناطق بادخیز گزینه خوبی است

5) هزینه‌ها: گاز، سیم و مصرفی‌ها

با گاز

هزینه‌ها شامل:

• کپسول گاز + شارژ دوره‌ای

• رگلاتور و شیلنگ و اتصالات
  اما در عوض:

• سیم توپر معمولاً در خیلی از پروژه‌ها مصرف اقتصادی‌تری دارد

• تمیزکاری کمتر → زمان کمتر → هزینه عملیاتی کمتر

بدون گاز

• هزینه گاز حذف می‌شود

• اما سیم فلوکس معمولاً گران‌تر از سیم توپر است

• تمیزکاری و مصرف نازل/قطعات به دلیل دود و پاشش می‌تواند بیشتر شود

نتیجه: اگر کارتان ثابت و کارگاهی است، خیلی وقت‌ها “با گاز” از نظر کیفیت/زمان به‌صرفه‌تر می‌شود. اگر کار سیار و بیرونی است، “بدون گاز” می‌تواند اقتصادی‌تر و راحت‌تر باشد.

6) مناسب بودن برای ورق نازک (مثل بدنه خودرو)

با گاز

• بهترین انتخاب برای ورق‌های نازک

• کنترل بهتر حرارت و نفوذ

• احتمال سوراخ شدن ورق کمتر (با تنظیم درست)

بدون گاز

• برای ورق خیلی نازک، اگر تنظیم و مهارت خوب نباشد، احتمال سوراخ کردن یا جوش زمخت بیشتر است

• البته با سیم مناسب و تکنیک درست قابل انجام است، اما برای مبتدی‌ها دشوارتر است

مطالب مرتبط: آموزش جوشکاری co2

جدول مقایسه کامل دستگاه جوش CO2 با گاز و بدون گاز

کدام را انتخاب کنیم؟ (راهنمای انتخاب سریع)

فرق دستگاه جوش co2 با گاز و بدون گاز

اگر این شرایط را دارید → با گاز انتخاب بهتر است

• کارگاه ثابت دارید

• ظاهر جوش برایتان مهم است

• ورق نازک زیاد جوش می‌دهید (بدنه خودرو، کابینت فلزی، کار ظریف)

• دنبال کمترین تمیزکاری و پاشش هستید

• امکان تهیه و شارژ گاز برایتان راحت است

اگر این شرایط را دارید → بدون گاز انتخاب بهتر است

• کار شما سیار است یا در فضای باز انجام می‌شود

• کنترل باد و شرایط کارگاهی ندارید

• می‌خواهید بدون دردسر کپسول شروع کنید

• پروژه‌های سبک و عمومی دارید و ظاهر خیلی حساس نیست

• ترجیح می‌دهید هزینه شارژ گاز را حذف کنید

مطالب مرتبط: آموزش جوشکاری آرگون

نکات مهم تنظیمات (که باعث می‌شود یکی خوب یا بد به نظر برسد)

خیلی‌ها می‌گویند “بدون گاز افتضاحه” یا “با گاز عالیه”؛ در حالی که ۵۰٪ کیفیت مربوط به تنظیمات است:

• ولتاژ و آمپر (یا سرعت سیم) باید با ضخامت کار هماهنگ باشد

• فاصله نازل تا قطعه و زاویه تورچ روی پاشش اثر مستقیم دارد

• در حالت با گاز، دبی گاز اگر کم یا زیاد باشد، تخلخل و پاشش بالا می‌رود

• در حالت بدون گاز، تکنیک حرکت و زمان مکث مهم‌تر است چون سرباره ایجاد می‌شود

اشتباهات رایج هنگام خرید دستگاه جوش CO2 با گاز/بدون گاز

1. خرید صرفاً بر اساس آمپر نوشته شده روی جعبه (بدون توجه به سیکل کاری و کیفیت فیدر)

2. توجه نکردن به خدمات و قطعات مصرفی تورچ

3. انتخاب سیم نامناسب برای کار (ورق نازک/ضخیم)

4. تصور اینکه “بدون گاز همیشه ارزان‌تر” است (گاهی سیم فلوکس هزینه را بالا می‌برد)

5. کار در فضای باز با گاز بدون محافظت از باد و بعد گفتن “این دستگاه بده”

سوالات متداول

1) دستگاه CO2 بدون گاز یعنی چی؟

یعنی دستگاه با سیم جوش فلوکس‌دار کار می‌کند و به جای گاز محافظ، فلاکس داخل سیم نقش محافظ را بازی می‌کند.

2) برای بدنه خودرو CO2 با گاز بهتر است یا بدون گاز؟

معمولاً با گاز بهتر است چون برای ورق نازک کنترل بهتری دارد و جوش تمیزتری می‌دهد.

3) آیا می‌شود یک دستگاه را هم با گاز هم بدون گاز استفاده کرد؟

بسیاری از دستگاه‌ها (به‌خصوص مدل‌های چندکاره) این قابلیت را دارند، به شرط اینکه تنظیمات قطبیت، تورچ و سیم درست باشد.

4) چرا جوش CO2 با گاز گاهی تخلخل می‌دهد؟

معمولاً به دلیل باد، دبی نامناسب گاز، نشتی شیلنگ، فاصله زیاد نازل یا کثیفی سطح کار رخ می‌دهد.

5) کدام گزینه برای مبتدی بهتر است؟

اگر محیط کارگاهی و شرایط ثابت دارید، با گاز معمولاً یادگیری آسان‌تر و نتیجه تمیزتر دارد. اگر کار بیرونی و سیار دارید، بدون گاز کاربردی‌تر است اما باید تکنیک را درست یاد بگیرید.

مطالب مرتبط: آموزش جوشکاری برق