چرخ گوشت یک وسیله برقی خانگی است که برای خرد کردن، له کردن و چرخکردن انواع گوشت (گاو، گوسفند، مرغ و حتی ماهی) استفاده میشود. این دستگاه دارای قطعات اصلی مانند موتور، مارپیچ، تیغه، پنجره (صفحه سوراخدار) و گلویی است که با چرخش مارپیچ و فشار مکانیکی، گوشت را به سمت تیغه هدایت کرده و سپس از پنجره بیرون میفرستد. چرخگوشتها در مدلهای دستی و برقی موجودند، ولی امروزه نوع برقی آن با قدرتهای مختلف و امکاناتی مثل معکوس (Reverse)، سیستم ایمنی، صفحات مختلف و قطعات جانبی برای سوسیسساز یا کبهزن بیشتر رایج است. استفاده صحیح، نگهداری منظم و جلوگیری از ورود استخوان یا چربی زیاد به دستگاه، در افزایش عمر مفید آن بسیار مؤثر است.
1. آشنایی با ساختار چرخ گوشت
ساختار چرخ گوشت بهگونهای طراحی شده تا بتواند گوشت را بهراحتی خرد و چرخ کند. این ساختار شامل اجزای مکانیکی و الکتریکی است که هماهنگ با یکدیگر عمل میکنند. در ادامه بهطور خلاصه با اجزای اصلی آن آشنا میشویم:
🔧 اجزای اصلی و ساختار چرخ گوشت:
-
موتور الکتریکی
قلب چرخ گوشت است که نیروی چرخشی را تولید میکند. قدرت موتور معمولاً با وات (W) سنجیده میشود و توان آن بسته به مدل، بین ۳۰۰ تا ۲۰۰۰ وات متغیر است. -
گیربکس یا جعبهدنده
وظیفه آن کاهش سرعت موتور و افزایش قدرت گشتاور است تا چرخ گوشت بتواند مواد سفت را هم بهراحتی چرخ کند. -
مارپیچ (Helix Screw)
یک قطعه فلزی پیچمانند است که گوشت را از دهانه ورودی بهسمت تیغه هدایت میکند. این قطعه مستقیماً به شفت موتور وصل است. -
تیغه برش
بعد از مارپیچ قرار دارد و گوشت را خرد میکند. تیغه معمولاً از جنس فولاد ضدزنگ و با دو یا چهار پره است که باید تیز باشد. -
صفحه پنجرهای (صفحه مشبک)
تیغه گوشت را به این صفحه فشار میدهد تا گوشت از سوراخهای آن بیرون بیاید. این صفحات معمولاً در سایزهای مختلف (درشت، متوسط، ریز) عرضه میشوند. -
گلویی یا لوله تغذیه
بخشی است که گوشت از طریق آن وارد مارپیچ میشود. این قطعه به بدنه اصلی متصل میشود و قابلیت جداسازی و شستوشو دارد. -
درب یا مهره قفلکننده
همهی قطعات داخلی در بخش خروجی با یک مهره یا درپوش فلزی سفت میشوند تا در جای خود ثابت بمانند. -
سینی گوشت (Tray)
در بالای دستگاه قرار میگیرد و گوشت در آن قرار داده میشود تا کمکم به داخل گلویی هدایت شود. -
اهرم فشاردهنده (Push Rod)
برای هدایت گوشت به داخل گلویی بدون استفاده از دست، استفاده میشود. هرگز نباید دست را مستقیماً وارد گلویی کرد. -
کلیدهای کنترلی
شامل دکمه روشن/خاموش، دکمه معکوس (Reverse) برای بازگرداندن گوشت گیر کرده، و گاهی تنظیم سرعت.
چرخ گوشتها از چند قسمت اصلی تشکیل شدن:
| بخش | وظیفه |
|---|---|
| موتور الکتریکی | به مارپیچ نیرو میدهد |
| گیربکس یا چرخدندهها | سرعت موتور را تنظیم میکند |
| مارپیچ و تیغه | گوشت را فشار داده و چرخ میکند |
| صفحه سوراخدار | اندازه گوشت چرخشده را تعیین میکند |
| برد کنترل | در مدلهای دیجیتال برای برنامهریزی |
| فن خنککننده | جلوگیری از داغ شدن موتور |
2. ابزارهای لازم برای تعمیرات چرخ گوشت
قبل از شروع به تعمیر، این ابزارها را آماده کن:
- پیچگوشتی دو سو و چهارسو
- مولتیمتر برای تست برق
- انبردست و دمباریک
- گریس نسوز (برای گیربکس)
- روغن روانکننده
- اسپری خشک تمیزکننده
- دستکش ضد برق
- آچار فرانسه کوچک
3. نحوه باز کردن صحیح چرخ گوشت
برای باز کردن صحیح چرخ گوشت و انجام نظافت یا تعمیرات ساده، باید مراحل مشخصی را به دقت دنبال کنید تا به قطعات آسیبی نرسد و پس از بازکردن بتوانید به راحتی دوباره آن را سرهم کنید. در ادامه، آموزش مرحلهبهمرحله نحوه باز کردن چرخ گوشت را آوردهام:
✅ مراحل باز کردن صحیح چرخ گوشت:
-
خاموش کردن دستگاه و قطع برق
همیشه قبل از هر کاری، دستگاه را خاموش کرده و دوشاخه را از پریز بکشید تا از بروز هرگونه حادثه الکتریکی جلوگیری شود. -
برداشتن سینی گوشت (Tray)
سینی قرارگیری گوشت که معمولاً در بالای دستگاه نصب شده را به آرامی بردارید. -
باز کردن مهره یا درپوش گلویی
در جلوی دستگاه، بخشی که گلویی و تیغه نصب شدهاند، معمولاً با یک مهره فلزی یا درپوش قفل شده است.-
این مهره را معمولا باید در جهت عکس عقربههای ساعت بچرخانید تا باز شود.
-
اگر سخت باز میشود، میتوانید از دستمال یا دستکش لاستیکی برای گرفتن بهتر استفاده کنید.
-
-
کشیدن گلویی به سمت جلو
پس از باز کردن مهره، گلویی (لولهی فلزی که تیغه و پنجره در آن قرار دارند) را به آرامی و مستقیم به سمت جلو بکشید تا از بدنه جدا شود. -
خارج کردن تیغه و صفحه پنجرهای
-
تیغه (Blade) را از داخل گلویی بیرون بیاورید. مراقب باشید تیز است.
-
سپس صفحه پنجرهای (صفحه سوراخدار) را جدا کنید. معمولاً صفحه پنجره بیرون میآید یا کمی چرخانده میشود.
-
-
باز کردن مارپیچ (Helix Screw)
در برخی مدلها، مارپیچ نیز قابل جدا شدن است. اگر قصد شستوشو یا بررسی آن را دارید، به آرامی آن را از داخل گلویی بیرون بکشید. -
تمیزکاری هر قطعه
پس از جدا کردن قطعات، آنها را با آب گرم و صابون شستشو دهید.-
تیغه و صفحه پنجره را با دقت و بدون آسیب زدن به لبهها تمیز کنید.
-
قطعات پلاستیکی را با دستمال نرم پاک کنید.
-
-
نکته مهم: نگهداری قطعات
قطعات را در محلی امن قرار دهید تا گم یا آسیب نبینند. هنگام بازکردن به ترتیب قطعات توجه کنید که هنگام بستن دوباره، اشتباهی رخ ندهد.
⚠️ نکات مهم:
-
هیچوقت برای باز کردن مهره از ابزارهای غیر مناسب یا اعمال فشار زیاد استفاده نکنید تا دستگاه یا قطعات فلزی خم یا شکسته نشوند.
-
همیشه دفترچه راهنمای دستگاه خود را مطالعه کنید چون مدلهای مختلف ممکن است تفاوتهایی در باز کردن داشته باشند.
-
پس از نظافت، قطعات را به ترتیب و با دقت به هم متصل کنید و مهره را محکم ولی نه خیلی سفت ببندید.
4. آموزش عیبیابی قطعات اصلی
الف. موتور نمیچرخد
علتهای ممکن:
- خرابی سیمپیچی
- قطعی سیم برق
- مشکل در کلید روشن/خاموش
- فعال شدن فیوز حرارتی
راهکار: با مولتیمتر مقاومت موتور را تست کن. اگر اهمی نشان نداد، سیمپیچی سوخته است.
ب. تیغه نمیچرخد
علت:
- مارپیچ گیر کرده
- چرخدنده شکسته
- روغنکاری خشک شده
راهکار: چرخدندهها را باز و تمیز کن، اگر ترک خوردهاند تعویض کن.
ج. بوی سوختگی یا دود از موتور
علت:
- داغ شدن بیش از حد
- نیمسوز شدن سیمپیچ
راهکار: بررسی فیوز حرارتی و در صورت نیاز تعویض موتور یا سیمپیچی مجدد.
د. چرخ کردن گوشت کند شده
علت:
- کند شدن تیغه
- کثیف شدن صفحه سوراخدار
راهکار: تیغه را تیز یا تعویض کن. صفحه را با جوش شیرین و فرچه تمیز کن.
هـ. چرخ گوشت روشن میشود ولی صدا میدهد
علت:
- شکستگی در چرخدندهها
- گیر کردن جسم خارجی
راهکار: باز کردن محفظه و بررسی چرخدندهها؛ گریسکاری مجدد
5. تعمیر رایجترین خرابیها
| ایراد | روش تعمیر |
|---|---|
| موتور کار نمیکند | بررسی سیم برق، کلید و فیوز حرارتی |
| تیغه نمیچرخد | تعویض چرخدنده و مارپیچ |
| داغ شدن سریع | تمیزکاری و گریسکاری کامل |
| کندی کارکرد | تیز کردن تیغه، تعویض صفحه |
| صداهای غیرعادی | بررسی یاتاقانها و چرخدندهها |
| قطع شدن برق هنگام استفاده | تعویض فیوز یا رفع اضافهبار |
6. آموزش تعویض قطعات مهم
تعویض تیغه:
- تیغه را با دست باز کن
- تیغه نو را طوری نصب کن که لبهها به صفحه بچسبد
- حتماً بعد از نصب، کمی روغن خوراکی بزن
مطلب مرتبط:
- کد خطای چرخ گوشت | بررسی علت، معنی کدها و آموزش رفع ارورها
- کدهای خطا چرخ خیاطی و روش رفع آنها
- آموزش تعمیرات لوازم خانگی(دوره جامع)
تعویض چرخدنده:
- قاب گیربکس را باز کن
- چرخدندههای آسیبدیده را بیرون بکش
- گریس جدید بزن و چرخدنده نو را جا بزن
تعویض فیوز حرارتی:
- فیوز روی سیم موتور وصل است
- با مولتیمتر تست کن
- اگر مدار را قطع کرده، با مدل مشابه تعویض کن
سیمپیچی مجدد موتور:
- مخصوص افراد حرفهای
- نیاز به سیم لاکی، ترانس، و قالب سیمپیچی
- در صورت نداشتن تجربه، به تعمیرکار بسپار
7. نکات ایمنی در حین تعمیرات
⚠️ حتماً دستگاه از برق جدا باشد
⚠️ از دستکش عایق و کفش خشک استفاده کن
⚠️ پیچگوشتی عایقدار بگیر
⚠️ تیغهها بسیار تیزند؛ مراقب بریدگی باش
⚠️ بعد از هر تعمیر، تست بدون بار انجام بده
8. چه زمانی باید قطعات را تعویض کرد؟
| قطعه | زمان تعویض پیشنهادی |
|---|---|
| تیغه | هر 6 تا 12 ماه بسته به استفاده |
| صفحه چرخگوشت | سالانه |
| چرخدنده | در صورت شکستگی یا دندانهپریدگی |
| فیوز حرارتی | هنگام خرابی یا قطع شدن مکرر |
| موتور | اگر سیمپیچی بسوزد و هزینه بالا برود |
9. هزینه تقریبی تعمیرات چرخ گوشت (سال ۱۴۰۴)
| نوع تعمیر | هزینه (تومان) |
|---|---|
| تعویض تیغه و صفحه | ۱۵۰ تا ۴۵۰ هزار |
| سیمکشی موتور | ۵۰۰ تا ۹۵۰ هزار |
| تعمیر گیربکس | ۴۰۰ تا ۸۰۰ هزار |
| تعویض برد الکترونیکی | ۷۵۰ هزار تا ۱.۵ میلیون |
| عیبیابی و سرویس کامل | ۲۰۰ تا ۶۰۰ هزار |
💡 در تهران، برخی تعمیرکارها خدمات در محل ارائه میدن.
10. پرسشهای متداول (FAQ)
چرخ گوشت من روشن نمیشه. اول کجا رو چک کنم؟
سیم برق و دوشاخه رو اول چک کن. بعد کلید روشن/خاموش و فیوز حرارتی رو تست کن.
صدای تقتق میاد ولی نمیچرخه!
احتمال زیاد چرخدنده شکسته یا جسم سخت داخل تیغه گیر کرده.
تیغه نو خریدم ولی خوب نمیچرخه!
تیغه باید با سطح صفحه مماس باشه. شاید واشر ته مارپیچ درست جا نرفته.
چرخ گوشت داغ میکنه و خاموش میشه؟
علامت فعال شدن فیوز حرارتی یا فشار بیش از حده. حجم گوشت را کاهش بده.
11. جمعبندی نهایی
تعمیر چرخ گوشت با کمی دقت، ابزار مناسب و دانش اولیه کاملاً ممکنه. اگه اصول عیبیابی و باز کردن دستگاه رو بلد باشی، هم در هزینه صرفهجویی میکنی، هم از سوختن موتور جلوگیری میکنی. اما در موارد حساس مثل سوختگی سیمپیچ یا برد، حتماً تعمیر تخصصی توصیه میشه.
