علائم باد نداشتن منبع انبساط پکیج|رفع مشکل |علت

شناخت نقش منبع انبساط در پکیج گرمایشی

منبع انبساط یکی از قطعات کلیدی در پکیج است که وظیفه‌ی کنترل و تنظیم فشار مدار بسته‌ی آب را بر عهده دارد. زمانی که آب در اثر حرارت منبسط می‌شود، حجم آن افزایش می‌یابد. اگر فضایی برای جبران این افزایش حجم وجود نداشته باشد، فشار سیستم بالا رفته و به قطعات داخلی مثل پمپ، مبدل یا حتی شیر اطمینان آسیب می‌زند. منبع انبساط با وجود یک دیافراگم لاستیکی و باد نیتروژن یا هوا، این افزایش فشار را مهار می‌کند.

در نتیجه، زمانی که منبع انبساط باد نداشته باشد یا باد آن تخلیه شود، تعادل فشار به‌هم می‌خورد و سیستم دچار مشکلات جدی می‌شود که در ادامه با جزئیات به آن‌ها می‌پردازیم.

علائم اصلی باد نداشتن منبع انبساط پکیج

۱. نوسان غیرعادی فشار در مانومتر

اولین نشانه‌ای که بیشتر کاربران مشاهده می‌کنند، تغییرات سریع عقربه فشار روی صفحه پکیج است.
در حالت عادی، زمانی که پکیج روشن می‌شود، فشار کمی افزایش می‌یابد و هنگام سرد شدن، اندکی کاهش پیدا می‌کند. اما اگر منبع انبساط باد نداشته باشد، فشار به سرعت از حدود ۱.۵ بار به بالای ۳ بار می‌رسد و پس از خاموش شدن دستگاه، افت شدیدی پیدا می‌کند.

این نوسان ناگهانی یکی از مهم‌ترین نشانه‌های تخلیه باد منبع انبساط است.

۲. چکه کردن آب از شیر اطمینان

زمانی که فشار بیش از حد بالا برود، شیر اطمینان (Safety Valve) برای جلوگیری از آسیب، بخشی از آب سیستم را تخلیه می‌کند.
اگر متوجه شدید که به طور مرتب از زیر پکیج آب می‌چکد یا شیر اطمینان باز می‌شود، احتمال بسیار زیاد منبع انبساط باد ندارد.

در این شرایط، با هر بار بالا رفتن دما، فشار زیاد شده و پکیج آب اضافی را خارج می‌کند. نتیجه؟ سیستم دچار کمبود آب شده و در نهایت پکیج خطای فشار پایین می‌دهد.

۳. خاموش و روشن شدن مکرر پکیج

پکیج‌هایی که منبع انبساط سالمی ندارند، به دلیل عدم تعادل فشار، دائماً در حالت خاموش و روشن شدن اتوماتیک قرار می‌گیرند.
برد دستگاه برای جلوگیری از آسیب، پکیج را خاموش می‌کند و پس از افت فشار دوباره روشن می‌شود. این سیکل مکرر باعث افزایش مصرف گاز، استهلاک زودرس و خرابی قطعات می‌شود.

۴. سر و صدای زیاد در زمان گرم شدن آب

زمانی که در سیستم گرمایش هوا جمع شود یا فشار نوسان داشته باشد، صدای تق تق یا ضربه در رادیاتورها و پکیج به گوش می‌رسد. این صداها معمولاً ناشی از نبود باد کافی در منبع انبساط هستند، زیرا فشار ناهم‌سطح در مدار ایجاد شده است.

۵. کاهش سریع فشار بعد از خاموشی پکیج

اگر پس از خاموش کردن دستگاه، فشار از ۱.۵ به زیر ۱ بار سقوط کند، به احتمال زیاد منبع انبساط فاقد باد است یا دیافراگم آن سوراخ شده است.
در این حالت، منبع انبساط دیگر نمی‌تواند نقش بالشتک هوا را ایفا کند و تمام فشار مدار روی آب متمرکز می‌شود.

دلایل از بین رفتن باد منبع انبساط

1. تخلیه تدریجی نیتروژن به مرور زمان (به‌خصوص در پکیج‌های قدیمی‌تر)

2. سوراخ شدن دیافراگم داخلی منبع به علت فرسودگی یا رسوبات آب

3. نصب غیر اصولی یا عدم تنظیم باد اولیه در زمان سرویس

4. عدم استفاده از فیلتر و سختی‌گیر در مسیر ورودی آب پکیج

5. افزایش دمای بیش از حد مدار گرمایش که باعث تغییر فشار ناگهانی می‌شود

روش تست سلامت منبع انبساط

برای بررسی وضعیت باد منبع انبساط، به صورت زیر عمل کنید:

1. پکیج را خاموش کرده و دوشاخه را از برق بکشید.

2. آب دستگاه را تخلیه کنید تا فشار به صفر برسد.

3. در پشت یا زیر پکیج، سوپاپ منبع انبساط (مشابه سوپاپ لاستیکی لاستیک ماشین) را پیدا کنید.

4. با فشار دادن سوزن سوپاپ، اگر آب بیرون آمد، دیافراگم سوراخ شده است و باید منبع تعویض شود.

5. اگر هوا بیرون نیامد، با گیج فشارسنج مقدار باد را اندازه بگیرید؛ باید حدود ۰.۸ تا ۱ بار باشد.

در صورت کم بودن فشار، با تلمبه دستی یا پمپ باد می‌توانید منبع را تا حد استاندارد باد کنید.

مطالب مرتبط: علائم خرابی روتور پمپ پکیج

علائم پیشرفته باد نداشتن منبع انبساط

در صورتی که باد منبع به‌طور کامل تخلیه شود یا دیافراگم آن دچار پارگی گردد، علائم واضح‌تری در پکیج مشاهده می‌شود که نشان‌دهنده خرابی جدی است.

۱. روشن نشدن پکیج با خطای فشار پایین

برد الکترونیکی پکیج برای محافظت از مبدل‌ها و پمپ، به محض کاهش فشار، فرمان قطع گاز را صادر می‌کند. در این حالت دستگاه معمولاً خطای E1، F1 یا Error 108 (بسته به برند پکیج) نمایش می‌دهد.
این خطا زمانی رخ می‌دهد که منبع انبساط دیگر توان جبران افت فشار را ندارد.

۲. نشت مکرر آب از اتصالات یا رادیاتورها

در نبود باد کافی، فشار زیاد باعث ترک یا نشت در اتصالات، زانویی‌ها یا حتی مبدل حرارتی می‌شود.
اگر بدون هیچ دلیلی آب از پکیج یا رادیاتورها چکه می‌کند، بررسی منبع انبساط در اولویت است.

۳. افزایش دمای بیش از حد در مدار گرمایش

وقتی فشار ناپایدار باشد، گردش آب توسط پمپ به درستی انجام نمی‌شود و گرما در سیستم محبوس می‌ماند.
این وضعیت سبب می‌شود پکیج بیش از حد داغ شده و حتی ترموستات حد (Limit Switch) فعال شود.

نحوه باد کردن منبع انبساط پکیج

باد کردن منبع انبساط کاری است که بهتر است توسط تکنسین مجرب انجام شود، اما برای درک فنی روند کار، مراحل زیر را بدانید:

1. خاموش کردن دستگاه و بستن شیرهای ورودی و خروجی آب پکیج

2. تخلیه کامل آب سیستم از شیر تخلیه یا شیر اطمینان تا فشار به صفر برسد.

3. پیدا کردن سوپاپ منبع انبساط (معمولاً در پشت پکیج).

4. اتصال پمپ باد یا تلمبه دستی به سوپاپ و باد کردن تا فشار ۰.۸ تا ۱ بار در حالت بدون آب.

5. پس از بادگیری، مجدداً آب را وارد مدار کنید تا فشار روی ۱.۵ بار تنظیم شود.

6. دستگاه را روشن کرده و عملکرد آن را بررسی کنید.

نکته مهم: اگر پس از چند روز مجدداً فشار افت کرد، احتمال سوراخ شدن دیافراگم داخلی بسیار زیاد است و منبع باید تعویض شود.

هزینه تعمیر یا تعویض منبع انبساط

هزینه‌ها بسته به برند پکیج (بوتان، ایران رادیاتور، آریستون، بوش و غیره) و ظرفیت دستگاه متفاوت است. به‌طور میانگین:

• تنظیم باد منبع انبساط: بین ۱۰۰ تا ۲۵۰ هزار تومان

• تعویض منبع انبساط: بین ۶۰۰ هزار تا ۱.۵ میلیون تومان

• هزینه منبع جدید (۹ تا ۱۲ لیتری): حدود ۵۰۰ تا ۹۰۰ هزار تومان

در صورتی که منبع در دسترس نباشد یا پکیج قدیمی باشد، گاهی لازم است منبع خارجی جداگانه در مسیر لوله نصب شود.

نکات نگهداری برای افزایش عمر منبع انبساط

برای جلوگیری از تکرار مشکل باد نداشتن منبع، رعایت چند نکته ساده بسیار مؤثر است:

1. سرویس سالانه پکیج شامل کنترل فشار، رسوب‌زدایی و بررسی منبع انبساط

2. استفاده از فیلتر مغناطیسی و سختی‌گیر آب برای کاهش رسوبات در دیافراگم

3. عدم بالا بردن غیرضروری دمای مدار گرمایش (بهتر است دما بین ۵۵ تا ۶۰ درجه باشد)

4. بررسی ماهانه مانومتر و تنظیم فشار روی ۱.۲ تا ۱.۵ بار

5. تخلیه هوا از رادیاتورها تا از نوسانات فشار جلوگیری شود.

تفاوت علائم منبع انبساط خراب با باد نداشتن

گاهی کاربران این دو مشکل را یکسان می‌دانند، در حالی که تفاوت‌های فنی وجود دارد:

اهمیت سرویس تخصصی توسط تعمیرکار مجاز

هرچند برخی کاربران خودشان اقدام به بادگیری می‌کنند، اما اگر پکیج شما جدید، چندمداره یا دیواری با فشار بالا است، بهتر است از تعمیرکار مجاز پکیج کمک بگیرید.
تکنسین علاوه بر بادگیری، سلامت شیر اطمینان، پمپ سیرکولاسیون و سنسور فشار را هم بررسی می‌کند.
این کار از آسیب‌های بعدی به برد الکترونیکی و مبدل حرارتی جلوگیری می‌کند.

جمع‌بندی

باد نداشتن منبع انبساط یکی از شایع‌ترین دلایل نوسان فشار و خرابی پکیج است.
علائمی مانند افزایش سریع فشار، چکه از شیر اطمینان، افت مکرر فشار و صدای غیرعادی باید جدی گرفته شود.
در بیشتر موارد با تنظیم باد استاندارد (۰.۸ تا ۱ بار) مشکل برطرف می‌شود، اما در صورت تکرار، احتمال خرابی دیافراگم وجود دارد.

سرویس منظم، نصب فیلتر و رعایت فشار استاندارد ساده‌ترین راه‌ها برای پیشگیری از این مشکل هستند.

مطالب مرتبط: آموزش نصب و تعمیرات پکیج