مقدمه
یکی از رایجترین و مطمئنترین روشهای اتصال در لولهکشی مدرن، استفاده از اتو لوله کشی یا دستگاه جوش فیوژن است. اما قلب موفقیت این کار، تنظیم دقیق درجه حرارت اتو است. دمای کم باعث اتصال ضعیف و نشتی میشود و دمای بسیار بالا، لوله را میسوزاند و ساختار آن را تخریب میکند. داشتن یک جدول درجه حرارت اتو لوله کشی بر اساس جنس لوله، مانند یک نقشه راه طلایی عمل میکند. این مقاله به طور کامل به ارائه این جدول، نکات فنی و روش صحیح کار میپردازد.
1. اتو لوله کشی چیست و چگونه کار میکند؟
اتو لوله کشی دستگاهی الکتریکی است که دارای نازلهای فلزی (قلمی) با اندازههای مختلف است. این نازلها گرم شده و سطح لوله و اتصال (فیتینگ) را از جنس مشابه ذوب میکنند. با اتصال سریع این دو بخش ذوبشده، یک اتصال همگن و یکپارچه ایجاد میشود که از استحکام بسیار بالایی برخوردار است و عملاً نشتی در آن اتفاق نمیافتد.
2. چرا درجه حرارت صحیح حیاتی است؟
-
دمای بسیار پایین: ذوب ناقص صورت میگیرد. اتصال به ظاهر محکم است اما پس از مدتی یا تحت فشار، دچار نشتی میشود.
-
دمای بسیار بالا: باعث سوختگی و تخریب پلیمر لوله میشود. در این حالت مواد سخت و شکننده شده و احتمال ترک خوردگی و نشتی به شدت افزایش مییابد.
-
دمای ایدهآل: باعث ذوب کامل و یکنواخت بدون تغییر رنگ یا سوختگی میشود و یک اتصال قوی و بادوام ایجاد میکند.
3. جدول درجه حرارت اتو لوله کشی (بر اساس جنس لوله)
این جدول برای بیشتر برندهای رایج (مانند آکواپایپ، ویرپل، بوش) قابل استناد است. اما همیشه به توصیه سازنده لوله و فیتینگ که روی بستهبندی درج شده، اولویت دهید.
| جنس لوله و اتصالات | محدوده دمای پیشنهادی (سلسیوس) | زمان گرم کردن (ثانیه) | زمان اتصال (ثانیه) | زمان خنککاری (دقیقه) |
|---|---|---|---|---|
| PPR (سبز/سفید) | 255 – 270 °C | برای لوله 20mm: 5 ثانیه | 4 – 6 ثانیه | حداقل 2 دقیقه |
| PEX-Al-PEX (پنج لایه) | 260 – 280 °C | برای لوله 16mm: 6 ثانیه | 5 – 7 ثانیه | حداقل 3 دقیقه |
| UPVC | 250 – 260 °C | 5 – 10 ثانیه | 5 – 10 ثانیه | حداقل 2 دقیقه |
نکات مهم جدول:
-
زمان گرم کردن: مدت زمانی که لوله و فیتینگ باید روی نازل داغ نگه داشته شوند.
-
زمان اتصال: مدت زمانی که لوله و فیتینگ پس از جدا کردن از نازل، باید به هم فشرده شوند.
-
خنککاری: در این زمان باید اتصال کاملاً بیحرکت بماند تا سرد و مستحکم شود. به هیچ وجه در این زمان به اتصال فشار یا استرس وارد نکنید.
مطالب مرتبط: آموزش لوله کشی ساختمان

جدول درجه حرارت اتو لوله کشی
4. نکات طلایی برای اتوکشی حرفهای و بدون نقص
-
برش صاف: لوله را با اره لولهبری برش دهید تا سطح آن کاملاً صاف و عمود بر محور لوله باشد.
-
تمیزکاری و گردگیری: قبل از اتوکشی، سطح لوله و داخل فیتینگ را با یک دستمال تمیز عاری از گرد و غبار کنید.
-
علامتگذاری: روی لوله علامت بزنید که تا چه عمقی باید داخل فیتینگ وارد شود (از عمق سنج روی فیتینگ کمک بگیرید).
-
حرارت یکنواخت: همزمان لوله و فیتینگ را روی نازل گرم کنید.
-
اتصال سریع و بدون چرخش: پس از ذوب، لوله و فیتینگ را به سرعت و بدون چرخاندن به هم متصل کرده و تا پایان زمان اتصال، ثابت نگه دارید.
-
بررسی ظاهری: پس از خنککاری، اتصال باید یک حلقه برجسته یکنواخت در محل اتصال ایجاد کرده باشد.
مطالب مرتبط: آموزش لوله کشی گاز
5. علائم اتصال ضعیف (دما کم) و سوختگی (دما زیاد)
-
اتصال ضعیف (کمدما):
-
حلقه برجسته بسیار باریک یا نامشخص.
-
لوله به راحتی از فیتینگ جدا میشود.
-
نتیجه: نشتی حتمی.
-
-
سوختگی (بیشدما):
-
تغییر رنگ لوله به قهوهای تیره یا سیاه.
-
دود کردن و بوی سوختگی پلاستیک حین کار.
-
وجود حفره یا سوراخ در مواد.
-
نتیجه: اتصال شکننده و مستعد ترک.
-
6. نگهداری و تمیز کردن نازل اتو
-
همیشه قبل از شروع کار، نازل را با یک دستمال تمیز پاک کنید.
-
برای پاک کردن مواد ذوب شده چسبیده به نازل، هرگز از ابزار تیز استفاده نکنید. زمانی که نازل گرم است، با یک پارچه چرمی یا چوب پنبه ای مواد اضافی را پاک کنید.
-
از خمیر تمیزکننده مخصوص نازل استفاده کنید.
7. سوالات متداول
سوال: اگر دماسنج اتو من دقیق نبود چه کار کنم؟
پاسخ: میتوانید با یک لوله کوچک تست عملی انجام دهید. اگر لوله پس از اتوکشی بیش از حد نرم شده و شکل خود را از دست میدهد، دما زیاد است. اگر به راحتی ذوب نمیشود و اتصال ضعیف است، دما کم است.
سوال: تفاوت دمای اتو برای لوله های با قطر مختلف چیست؟
پاسخ: دما معمولاً ثابت است، اما زمان گرم کردن با افزایش قطر لوله بیشتر میشود. برای لولههای با قطر بالاتر، زمان بیشتری لازم است تا حرارت به تمام layers (لایه ها) نفوذ کند.
سوال: بهترین برند اتو لوله کشی کدام است؟
پاسخ: برندهای ایرانی با کیفیت مانند رونیکس و انصار و برندهای خارجی مانند ویلد گزینههای بسیار خوبی هستند.
8. جمعبندی و توصیه نهایی
استفاده از جدول درجه حرارت اتو لوله کشی تنها نقطه شروع است. مهارت واقعی با تمرین عملی به دست میآید. همیشه قبل از کار اصلی، بر روی تکههای لوله تمرین کنید و اتصال خود را تست کنید.
توصیه نهایی:
“دمای صحیح + زمان بندی دقیق + تمیزی = اتصالی دائمی و بدون نشتی”
با رعایت این اصول و توجه به توصیههای سازنده، میتوانید با اعتماد به نفس کامل یک سیستم لولهکشی مطمئن را اجرا کنید.
مطالب مرتبط: مدرک لوله کشی فنی حرفه ای