صدای تقه از زیر خودرو هنگام حرکت

صدای تقه از زیر خودرو هنگام حرکت: از تشخیص تا حل مشکل (راهنمای کامل)

خودروها مانند موجودات زنده، زمانی که مشکلی دارند، با ما ارتباط برقرار می‌کنند. یکی از واضح‌ترین و گاهی نگران‌ترین زبان‌های آنها، صدا است. در میان انواع صداهای غیرعادی، صدای تقه از زیر خودرو هنگام حرکت، به‌خصوص روی دست‌اندازها یا هنگام پیچیدن، از شایع‌ترین مواردی است که رانندگان را به تعمیرگاه می‌کشاند. این صدا نه‌تنها آزاردهنده است، بلکه می‌تواند نشان‌دهنده یک مشکل ایمنی جدی باشد که نباید به سادگی از آن گذشت.

این مقاله به شما کمک می‌کند تا مانند یک مکانیک حرفه‌ای، منشاء این صدا را تشخیص دهید، با اجزای مختلف سیستم تعلیق و جلوبندی آشنا شوید و بدانید که برای رفع این مشکل چه باید بکنید. با ما همراه باشید.

علل شایع ایجاد صدای تقه از زیر خودرو

صدای “تق” می‌تواند از بخش‌های مختلفی زیر خودرو ناشی شود. برای تشخیص دقیق، باید به شرایط ایجاد صدا (مثلاً در دست‌انداز، هنگام شتاب گیری یا در پیچ) دقت کنید. در ادامه به مهم‌ترین دلایل این مشکل می‌پردازیم.

۱. خرابی مفصل‌های گویایی فرمان و تعلیق (سیبک‌ها)

سیبک‌ها اتصالات کروی شکلی هستند که اجزای سیستم تعلیق و فرمان را به هم متصل می‌کنند و حرکت روان و کنترل‌شده‌ای را امکان‌پذیر می‌سازند.

• نحوه تشخیص: صدای تقه ناشی از سیبک‌های فرمان معمولاً هنگام پیچیدن با سرعت کم (مثلاً در پارکینگ) یا هنگام عبور از دست‌اندازها با سرعت پایین شنیده می‌شود. اگر سیبک کاملاً فرسوده باشد، ممکن است حتی در حالت ایستاده و با چرخاندن فرمان نیز صدا دهد.

• خطرات نادیده گرفتن: ساییدگی شدید سیبک می‌تواند منجر به جدا شدن چرخ از سیستم تعلیق شود که یک وضعیت بسیار خطرناک و حادثه‌ساز است.

۲. فرسودگی بازوهای کنترل و یاتاقان‌های لاستیکی آنها (طبق‌ها و بوش‌ها)

بازوهای کنترل (طبق‌ها) قطعاتی هستند که شاسی خودرو را به سیستم تعلیق متصل می‌کنند. در دو سر هر بازو، یاتاقان‌های لاستیکی یا پلی اورتان (بوش) وجود دارد که مانند یک بالشتک عمل کرده و ضربات را جذب می‌کنند.

• نحوه تشخیص: وقتی این یاتاقان‌ها (بوش‌ها) فرسوده یا ترک خورده شوند، دیگر نمی‌توانند حرکت بازو را کنترل کنند و باعث لقی می‌گردند. صدای تقه ناشی از آنها معمولاً هنگام عبور از سرعت‌گیرها، تغییر جهت ناگهانی یا شتاب گیری و ترمزهای شدید شنیده می‌شود. این صدا اغلب “تُق”ی توخالی و گنگ است.

• تاثیر بر خودرو: یاتاقان‌های (بوش‌های) خراب علاوه بر ایجاد صدا، باعث کاهش قابلیت کنترل خودرو، لرزش فرمان و ساییدگی غیریکنواخت لاستیک‌ها می‌شوند.

۳. مشکلات مربوط به یاتاقان چرخ (بلبرینگ چرخ)

اگرچه صدای یاتاقان چرخ خراب معمولاً به صورت یک وزوز یا غرش مداوم است که با سرعت افزایش می‌یابد، اما در مراحل اولیه خرابی یا در موارد خاص، می‌تواند به صورت صداهای تکتک یا تقه نیز ظاهر شود.

• نحوه تشخیص: اگر صدا بیشتر شبیه قرچ قروچ باشد و با سرعت گرفتن خودرو واضح‌تر شود، احتمالاً مربوط به یاتاقان چرخ است. همچنین اگر هنگام پیچیدن، صدا تغییر کند (مثلاً در پیچ به چپ کم‌تر و در پیچ به راست بیشتر شود، نشانه خرابی یاتاقان چرخ چپ است)، یاتاقان چرخ مقصر اصلی است.

• خطرات: نادیده گرفتن یاتاقان چرخ خراب می‌تواند منجر به قفل شدن چرخ یا جدا شدن آن شود.

۴. خرابی جاذب ضربه (کمک‌فنر) و ستون آن

جاذب‌های ضربه (کمک‌فنرها) نه تنها ناهمواری‌های جاده را جذب می‌کنند، بلکه باعث تماس همیشگی لاستیک با سطح جاده می‌شوند. وقتی جاذب ضربه یا اجزای مربوط به آن (مانند یاتاقان بالای ستون یا پایه‌های کمک) خراب شوند، ممکن است صدا ایجاد کنند.

• نحوه تشخیص: صدای تقه ناشی از جاذب ضربه معمولاً هنگام عبور از دست‌اندازها و ناهمواری‌های کوچک ایجاد می‌شود. اگر خودروی شما پس از عبور از یک دست‌انداز، چندین بار بالا و پایین شود (مانند قایق)، نشانه واضحی از فرسودگی جاذب‌های ضربه است.

• تاثیر: جاذب‌های ضربه خراب طول ترمزگیری را افزایش داده و پایداری خودرو را به شدت کاهش می‌دهند.

۵. شل بودن یا خرابی قطعات سیستم انتقال نیرو

برای خودروهای محور عقب یا چهارچرخ متحرک، صداهای تقه می‌تواند از قسمت‌های دیگری نیز ناشی شود.

• مفصل‌های محور انتقال (مفصل‌های یونیورسال): در خودروهای محور عقب، محور انتقال (گاردان) نیرو را از جعبه دنده به دیفرانسیل منتقل می‌کند. اگر مفصل‌های آن خراب شوند، معمولاً هنگام شتاب گیری یا تعویض دنده (از حالت دنده جلو به عقب) یک صدای تقه محکم و فلزی می‌دهند.

• محورهای انتقال نیرو به چرخ (پلوس‌ها): در خودروهای محور جلو، پلوس‌ها نیرو را به چرخ‌ها منتقل می‌کنند. وقتی پلوس خراب می‌شود، معمولاً در حالت قفل کامل فرمان و هنگام حرکت یک صدای تقتق منظم می‌دهد. اما در مواردی می‌تواند صداهای دیگری نیز ایجاد کند.

مطالب مرتبط: رفع صدای تق تق کمک فنر عقب پراید

۶. خرابی میله ضد غلتش (ستون stabilizer) و اتصالات آن

میله ضد غلتش یا “ستون پایدارکننده” به کاهش چرخش و غلتش خودرو در پیچ‌ها کمک می‌کند. این میله توسط دو عدد “اتصال‌ها” (لینک) و دو عدد “یاتاقان لاستیکی” (بوش) به شاسی و سیستم تعلیق متصل می‌شود.

• نحوه تشخیص: خرابی اتصال‌ها یا یاتاقان‌های میله ضد غلتش یکی از متداول‌ترین دلایل ایجاد صدای تقه است. این صدا معمولاً هنگام عبور از دست‌اندازها با یک چرخ (مثلاً وقتی یک چرخ روی آسفالت و چرخ دیگر در چاله است) یا هنگام پیچیدن شنیده می‌شود. صدا اغلب خشک و تق‌مانند است.

• تشخیص آسان: این قسمت یکی از ساده‌ترین و ارزان‌ترین موارد برای تشخیص و تعویض است.

چگونه منشاء دقیق صدا را تشخیص دهیم؟ (یک راهنمای گام به گام)

صدای تقه از زیر خودرو هنگام حرکت

پیش از مراجعه به مکانیک، می‌توانید آزمایشات ساده‌ای انجام دهید. هشدار: ایمنی را رعایت کنید! خودرو را روی سطح صاف و ترجیحاً با استفاده از گوه چرخ ثابت نگه دارید.

1. تست تکان دادن: خودرو را خاموش کرده و ترمز دستی را بکشید. از یک نفر بخواهید روی کاپوت یا صندوق عقب به بالا و پایین خودرو فشار وارد کند تا سیستم تعلیق به حرکت درآید. شما هم‌زمان به زیر خودرو نگاه کنید و به صدا گوش دهید. سعی کنید منشاء صدا را پیدا کنید.

2. بازدید چشمی: با یک چراغ قوه به اجزای زیر نگاه کنید:

   • یاتاقان‌های لاستیکی (بوش‌ها): به دنبال ترک‌خوردگی، پارگی یا لهیدگی در یاتاقان‌های بازوی کنترل و میله ضد غلتش باشید.

   • سیبک‌ها: گرد و غبار محافظ (گردگیر) سیبک‌ها را بررسی کنید. اگر پاره شده و ماده چرب کننده خارج شده باشد، نشانه خوبی از خرابی است.

   • اتصال‌های میله ضد غلتش: با دست آن‌ها را تکان دهید. اگر لقی محسوسی داشتند، باید تعویض شوند.

3. تست رانندگی: در یک پارکینگ خلوت، با سرعت بسیار کم (۵-۱۰ کیلومتر بر ساعت) دور بزنید و به صدا گوش دهید. سپس با سرعت کم از روی چند دست‌انداز ملایم عبور کنید.

برای رفع صدای تقه از زیر خودرو چه باید کرد؟

هیچ‌گاه نسبت به این صدا بی‌تفاوت نباشید. راهکار نهایی تعمیر است.

1. تشخیص حرفه‌ای: در نهایت، یک مکانیک با تجربه با استفاده از اهرم بازرسی می‌تواند با اعمال نیرو به هر قطعه، لقی و خرابی آن را به صورت دقیق تشخیص دهد.

2. تعویض به موقع: قطعات سیستم تعلیق معمولاً به صورت جفتی تعویض می‌شوند (مثلاً هر دو سیبک چپ و راست). این کار عملکرد یکنواخت و ایمنی را تضمین می‌کند.

3. تنظیمات پس از تعمیر: پس از تعویض قطعات اصلی جلوبندی، حتماً تراز چرخ‌ها (Alignment) خودرو را تنظیم کنید تا از ساییدگی غیرعادی لاستیک‌ها جلوگیری شود.

هزینه تعمیر؛ از ارزان تا گران

هزینه رفع این مشکل بسته به منشاء صدا می‌تواند بسیار متفاوت باشد:

• تعویض اتصال‌های میله ضد غلتش: معمولاً جزو ارزان‌ترین موارد است.

• تعویض یاتاقان‌های بازوی کنترل: هزینه متوسطی دارد اما نیاز به نیروی کار زیاد دارد.

• تعویض سیبک‌های فرمان: هزینه آن نسبتاً بالاست.

• تعویض بازوی کنترل کامل: اگر یاتاقان به صورت پرس شده باشد، گاهی تعویض کل بازو مقرون به‌صرفه‌تر است.

• تعویض یاتاقان چرخ یا پلوس: از پروژه‌های نسبتاً پرهزینه تعمیراتی محسوب می‌شوند.

نتیجه‌گیری: سکوت طلایی است

صدای تقه از زیر خودرو یک زنگ خطر است که به شما می‌گوید بخشی از سیستم حیاتی تعلیق، فرمان یا انتقال نیرو دچار فرسودگی شده است. نادیده گرفتن آن نه‌تنها می‌تواند منجر به خسارت‌های مالی بیشتر (مثلاً ساییدگی لاستیک‌ها یا آسیب به سایر قطعات) شود، بلکه جان شما و سرنشینان را به خطر می‌اندازد.

با تشخیص به موقع و تعمیر اصولی، می‌توانید آرامش، ایمنی و لذت رانندگی با یک وسیله نقلیه سالم را دوباره تجربه کنید. به یاد داشته باشید، هزینه‌ای که اکنون برای تشخیص و رفع یک مشکل کوچک می‌پردازید، بسیار کمتر از هزینه‌های سنگین ناشی از یک خرابی بزرگ یا یک حادثه ناگوار خواهد بود.

مطالب مرتبط: صدای ترتر موتور پراید